سفرهای خارجی دانشجویان و كاركنان 1
:>« نگاهی به آسیب ها و مخاطرات احتمالی »
->>> سفرهای خارجی دانشگاهی را از یک منظر می توان به دو گروه عمدة سفرهای فردی؛(اعزام دانشجویان به خارج ازکشورجهت تحصیل، فرصتهای مطالعاتی اعضای هیئت علمی و...) و سفرهای گروهی؛ (اعزام تیمهای علمی، ورزشی، سیاحتی، ویا سفرهای جمعی زیارتی و ...) تقسیم بندی کرد. مخاطرات و آسیبهایی که هریک از دو گروه را تهدید می کند، تشابه قابل توجهی با یکدیگر دارند اما به نظر می رسد در سفرهای گروهی به دلیل همبستگی بین گروه و حمایت های متقابل مخاطرات کمتری متوجه تیم باشد گرچه کنترل اینگونه سفرها تا حدودی مشکلتر است و هرگونه آسیب می تواند بازتاب بیشتری داشته باشد. در سفرهای فردی به دلیل عدم پشتیبانی مستقیم فیزیکی، فکری، مادی و معنوی فرد، پتانسیل بیشتری جهت آسیب پذیری وجود دارد.
->>> علاوه بر تقسیم بندی فوق، اینگونه سفرها را براساس معیارهای مختلف می توان به گروههای دانشجویی، اعضاء> هیئت علمی، کارکنان و یا ترکیبی از این گروهها و یا گروه زنان ، مردان، ترکیبی و ...
تقسیم بندی کرد. اما آنچه که دراین بحث اهمیت بیشتری دارد تقسیم بندی براساس موضوع و هدف سفر است. ازاین نظر میتوان سفرهای دانشگاهی خارجی را بطور عمده به چهار گروه زیر تقسیم کرد:
تقسیم بندی کرد. اما آنچه که دراین بحث اهمیت بیشتری دارد تقسیم بندی براساس موضوع و هدف سفر است. ازاین نظر میتوان سفرهای دانشگاهی خارجی را بطور عمده به چهار گروه زیر تقسیم کرد:
1->>> سفرهای اقتصادی
2->>> سفرهای علمی وآموزشی
3->>> سفرهای سیاحتی، زیارتی و هنری
4->>> سفرهای ورزشی
آسیب هایی که این گروههای چهارگانه را تهدید می کند در برخی موارد براساس موضوع سفر می تواند
جنبه هایی نسبتاً اختصاصی پیدا کند ویا حسب موضوع انواعی از آسیب ها فراوانی بیشتری را به خود اختصاص دهد اما عناوین یادشده غالباً مستعد پذیرش تمامی طیف های مخاطرات می باشند. دامنة آسیبها می تواند محدود به خود فرد یا گروه باشد و یا بخشهایی از امنیت ملی را نیز شامل شود. در هر صورت 2 مسأله را میتوان به عنوان کلیت قابل اطلاق به تمامی سفرهای خارجی درنظر گرفت.
جنبه هایی نسبتاً اختصاصی پیدا کند ویا حسب موضوع انواعی از آسیب ها فراوانی بیشتری را به خود اختصاص دهد اما عناوین یادشده غالباً مستعد پذیرش تمامی طیف های مخاطرات می باشند. دامنة آسیبها می تواند محدود به خود فرد یا گروه باشد و یا بخشهایی از امنیت ملی را نیز شامل شود. در هر صورت 2 مسأله را میتوان به عنوان کلیت قابل اطلاق به تمامی سفرهای خارجی درنظر گرفت.
1->>> هرایرانی در سفرهای خارجی سفیر فرهنگی جمهوری اسلامی است.
2->>>> هرایرانی در سفرهای خارجی یک فرصت برای سرویسهای اطلاعاتی بیگانه ، شبکه های مافیا ، باندهای فساد و فحشاءو ... یا گروههای مخالف به شمار می رود.
- عمدة آسیب پذیریها را می توان در سه گروه ذیل دسته بندی کرد:
1->>> آسیب پذیریهای حفاظتی
2->>> آسیب پذیریهای امنیتی
3->>> آسیب پذیریهای اخلاقی
این دسته بندی صرفاً به منظور سهولت در بررسی صورت گرفته است و در موارد عینی غالباً مخاطرات بصورت ترکیبی از موارد یادشده بروز می یابد. در ادامه، مخاطرات احتمالی درهریک از دسته های فوق و بصورت اجمال مورد اشاره قرار می گیرد.
>
الف) آسیبهای حفاظتی :
دراین بخش آسیب هایی که غالباً به صورت فیزیکی فرد یا گروه را تهدید می کنند مورد توجه می باشند.
1->>> تهدیدات و تهاجمات نژادپرستانه
دربرخی از کشورها باتوجه به زمینه های اجتماعی، اقتصادی ویا سیاسی گروههای افراطی ناسیونالیست بوجود آمده وبصورت مجاز یا غیرمجاز اقدام به فعالیت می کنند افراد یا گروههای متأثر از افکار افراطی ناسیونالیستی، به شکل فردی یا سازماندهی شده حملاتی را علیه اتباع خارجی صورت می دهند. این حملات می تواند با شناسایی قبلی ویا بصورت ناگهانی و در اماکن عمومی، خیابانها یا کوچه های خلوت، هتلها و مراکز اقامتی، یا مجتمع های مسکونی خارجیان، مراکز خرید، مراکز تفریحی و ... انجام گردد.
2->>> سرقت گذرنامه و مدارک هویتی
سرقت گذرنامه یکی از موارد متداول سرقتهای خیابانی است. از گذرنامه یا مدارک هویتی افراد معمولاً
به منظور جعل هویت جهت فعالیتهای مجرمانه و خلاف قانون سوء استفاده می شود. فقدان گذرنامه یا مدارک هویتی باتوجه به محدودیتهای فرد در یک کشور خارجی می تواند مشکلات بسیار جدی را متوجه وی نماید.
به منظور جعل هویت جهت فعالیتهای مجرمانه و خلاف قانون سوء استفاده می شود. فقدان گذرنامه یا مدارک هویتی باتوجه به محدودیتهای فرد در یک کشور خارجی می تواند مشکلات بسیار جدی را متوجه وی نماید.
3->>> سرقت اموال، وجوه نقد، کارتهای اعتباری و...
افراد خارجی و توریستها اهداف بسیار مناسبی برای سارقان محلی به شمار می روند . سرقت می تواند از طریق زورگیری (اکثراً در اماکن خلوت و در ساعات کم تردد) ، جیب بری، کیف زنی، کف زنی و... صورت گیرد. سارقان از شگردهای مختلف جهت رسیدن به هدف خود استفاده می کنند. کف زنی غالباً به هنگام تبدیل ارز (change) درمراکز غیررسمی و یا مراجعة افراد به شما جهت تبدیل ارز به عنوان یک مورد فوری و اضطراری و... ، سوء استفاده از حسن نیت و حسن همکاری شما انجام می شود. در برخی از موارد جیب زنی یا سرقت کیف از گروههای کودکان فروشنده دوره گرد استفاده می شود. دراین وضعیت درحالیکه یک یا چند فروشنده درتلاش جهت متقاعد کردن شما برای خرید هستند دوستانشان با مهارت از عدم تمرکز شما استفاده کرده و کارشان را انجام می دهند. دربرخی دیگر از موارد سرقت، سارق یا سارقان ظاهراً بصورت غیر عمدی غذا، نوشیدنی و... را به لباس شما می پاشند و سپس ضمن غذرخواهی فراوان سعی می کنند در حین کمک به شما در پاک کردن لباس و وسایلتان، کارشان را انجام دهند. یکی دیگر از شگردهای سرقت، ایجاد دعوای زرگری و تحریک شما جهت وساطت می باشد و یا ممکن است یکی از سارقان شما را تحریک به درگیری فیزیکی کرده و دوستان وی در یک موقعیت مناسب به هدفشان برسند. برخی از سرقتها می تواند با استفاده از جنس مخالف صورت گیرد.
4->>> تبعات ناشی از نقض قوانین داخلی کشورمیزبان
برخی از قوانین تقریباً جنبة عمومی داشته و در اکثر کشورها رایج می باشد و بعضی از قوانین و مقررات به تناسب شرایط اجتماعی ، سیاسی و یا اقتصادی و فرهنگ وشیوة زندگی عمومی هرکشور حالت بومی داشته و در همان کشور کاربرد دارد. به عنوان مثال مواردی از قبیل انداختن آب دهان در اماکن عمومی، به همراه داشتن داروهای کودئین دار، رانندگی زنان ، تردد بین دو شهر بدون همراه داشتن گذرنامه و خرید و فروش ارز خارج از مراکز رسمی... دربرخی از کشورها جرم تلقی می شود.
5->>> تصادفات رانندگی در کشور میزبان
رانندگی در کشور میزبان و تصادفات احتمالی در صورت عدم آشنایی کافی به مقررات ، زبان، مراجع رسیدگی، موقعیت های جغرافیایی و... می تواند موجب فرسایش زمان و توانایی مالی شما و اختلال جدی در سفر گردد.
6->>> مزاحمت جنسی
مزاحمتهای جنسی در درجات مختلف و غالباً علیه زنان صورت می گیرد (البته اینگونه مزاحمتها توسط افراد یا گروههای منحرف ویا زنان فاسد ، در مواردی می تواند علیه مردان نیز انجام گردد.) اینگونه مزاحمتها می تواند با شناسایی قبلی و یا بصورت ناگهانی در اماکن عمومی، اماکن و زمانهای کم تردد، اتاق یا لابی هتل، مراکز خرید، مراکز تفریحی ویا حتی مراکز مذهبی و... بروز یابد. بطور کلی عدم رعایت الزامات اخلاقی و عامل تحریک کنندگی با افزایش امکان بروز اینگونه آسیب ها رابطة> مستقیم دارد.
7->>> صدمات ناشی از درگیریهای داخلی کشور میزبان
ضریب امنیت عمومی درکشورهای مختلف متفاوت است . در برخی کشورها درحال حاضر جنگها و درگیریهای داخلی وجود دارد و این امر می تواند تهدیدی جدی علیه مسافران خارجی محسوب گردد.
8->>> صدمات ناشی از بیماری های عادی یا خاص
دربرخی از کشورها در مقاطع زمانی مختلف ممکن است بیماریهایی رواج یابد و یا حالت اپیدمی پیدا کند (بطور مثال: رواج بیماریهای سارس و آنفولانزای مرغی در برخی کشورها) و یا داروی بیماری شما در آن کشور به راحتی یافت نشود. درهرصورت ابتلا به بیماری دریک کشور خارجی تبعات زیادی را متوجه فرد یا گروه می کند.
>
9->> آدم ربایی یا گروگان گیری با اهداف اقتصادی>>
دربرخی از کشورها که دارای وضعیت اقتصادی مناسبی نمی باشند ویا دولت مرکزی فاقد قدرت یا پوشش لازم جهت مهار فعالیت باندهای مافیایی و گروههای تبهکار می باشد، توریست ها و مسافران خارجی
طعمه های بسیار مناسبی جهت ربایش و گروگان گیری به منظور اخاذی، به شمار می روند.
طعمه های بسیار مناسبی جهت ربایش و گروگان گیری به منظور اخاذی، به شمار می روند.
>
ب)آسیبهای> اخلاقی:
>>> بطورکلی عدم توجه کافی به فضائل انسانی، تقوای فردی و عزت و شرافتمندی ایرانی می تواند منجر به عدول از الزامات اخلاقی و شرعی و اقتضائات فرهنگ و تمدن شکوهمند ایران اسلامی گردد. مبادرت به هریک از اعمال و اقدامات مخالف شئونات اسلامی و ایرانی، علیرغم مغایرت با شرع مقدس و قوانین ج.ا.ا ، موجبات ایجاد زمینه های نزول و تخفیف شخصیتی، اعمال بزهکارانة> دیگر ، انحراف از اهداف سفر، امکان سوء استفاده از فرد در موضوعات مختلف، بازداشت و حبس، صدمات جانی و مالی و... را فراهم می آورد. محورهای غالب اینگونه آسیب ها به شرح ذیل می باشد:
1->>>> تبعات ناشی از برقراری روابط نامشروع.
2->>>> تبعات ناشی از استعمال مواد مخدر و یا استفاده از مشروبات غیرمجاز .
3->>>> تبعات ناشی از شرکت در قمار و فعالیتهای مشابه ازقبیل بلیت های بخت آزمایی و... .
4->>>> تبعات ناشی از حضور در اماکن خوشگذرانی که از نظر قوانین ج.ا.ا ممنوع می باشند.
5->>>> تبعات ناشی از همراه داشتن یا قاچاق مواد مخدر و دیگر اقلام ممنوعه از قبیل ارز، اشیاء، عتیقه، داروهای غیرمجاز و... .
>
ج) آسیبهای امنیتی:
1->>>> هواپیماربایی
اصولاً در سفرهای هوایی و بخصوص در مواردی که سفر به مقصد کشورها دارای درگیریهای داخلی و یا مرزی صورت می گیرد، امکان هواپیماربایی با اهداف تروریستی وجود دارد (این احتمال در خصوص کشورهای مستعد بی نظمی داخلی و یا درگیریهای خارجی ویا کشورهای فاقد دولت مرکزی قدرتمند و حتی در مواقعی که سفر بصورت ترانزیت از کشورهای خطرزا صورت می گیرد نیز وجود دارد) علیرغم کشورهای دارای شرایط مذکور، امکان هواپیماربایی را در رابطه با کشورهایی که به نوعی موجب نارضایتی در بین مردم خود یا اتباع دیگر کشورها شده اند نیز نباید از نظر دور داشت.
2->>>> آدم ربایی یا گروگان گیری با اهداف تروریستی
اینگونه اقدامات غالباً در کشورهایی که فاقد دولت مرکزی قدرتمند می باشند ویا مجموع سیاستهای دولت حاکم در برخی اقشار و طبقات اجتماعی و یا در کشورهای دیگر موجب ایجاد نارضایتی شده است، توسط باندهای مافیایی، گروههای ناراضی، سرویسهای اطلاعاتی (مستقیم یا غیرمستقیم) ، گروههای معاند نظام و... صورت می گیرد گروگان گیری و آدم ربایی اتباع ایرانی می تواند اصولاً> به جمهوری اسلامی ارتباطی نداشته و صرفاًٌ در جریان منازعات سیاسی یا امنیتی و بدون توجه به تابعیت فرد یا گروه هدف صورت
گیرد ویا تعمداً باتوجه به تابعیت ایرانی و یا وابستگی به نظام توسط گروههای معاند و یا سرویسهای اطلاعاتی بیگانه به منظور نیل به اهدافی از قبیل: امتیازگیری سیاسی یا امنیتی، جلب توجه افکار عمومی، تخلیة> اطلاعاتی و ... انجام پذیرد. به عنوان مثال در حالت اول می توان به گروگانگیری اعضاء اوپک ودرحالت دوم به ربایش چهاردیپلمات ایرانی> درلبنان اشاره کرد.
گیرد ویا تعمداً باتوجه به تابعیت ایرانی و یا وابستگی به نظام توسط گروههای معاند و یا سرویسهای اطلاعاتی بیگانه به منظور نیل به اهدافی از قبیل: امتیازگیری سیاسی یا امنیتی، جلب توجه افکار عمومی، تخلیة> اطلاعاتی و ... انجام پذیرد. به عنوان مثال در حالت اول می توان به گروگانگیری اعضاء اوپک ودرحالت دوم به ربایش چهاردیپلمات ایرانی> درلبنان اشاره کرد.
3->>>> سوء استفاده توسط سرویسهای اطلاعاتی کشور میزبان
اصولاً> مسافرت فرد یا گروه از کشوری به کشور دیگر به عنوان یک موضوع جالب توجه برای سرویسهای اطلاعاتی و امنیتی کشور میزبان تلقی می شود و دراین رابطه ورود اتباع ایرانی باتوجه به اهداف و استراتژی ج.ا.ا در استقرار اسلام ناب و مردم سالاری دینی و دفاع از مظلوم، معمولاً> موضوعی دارای اهمیت مضاعف برای سرویسهای یادشده محسوب می شود. سرویسهای اطلاعاتی و گروههای معاند نظام مترصد تخلیة اطلاعاتی و یا جذب فرد بعنوان یک منبع خبری می باشند. موضوعات مورد علاقة> آنان می تواند مواردی باشد که برای هموطنان مسافر، اطلاعات عادی و معمولی تلقی می شود و دراین راستا رؤسای دانشگاهها، مدیران کل و معاونین و دانشجویان برای سرویسهای مذکور، ارزشمند محسوب می شوند. دستگاههای امنیتی و اطلاعاتی کشور میزبان از بدو مراجعة شما جهت اخذ روادید و مصاحبه در سفارت، به شما از منظر ضد جاسوسی می نگرند و پس از آنکه ازطریق اقدامات مراقبتی و تحقیقاتی صحت اظهارات شما مبنی بر اهداف عادی (تحصیل، بازدید علمی، زیارت، شرکت در همایش علمی و...) احراز گردید باز هم باتوجه به میزان اهمیت و دسترسی شما به اطلاعات و اینکه در مصاحبه چقدر خودرا مهم جلوه داده اید، تامدت زمان لازم وازطریق اقداماتی ازقبیل: نصب میکروفون یا دوربین مخفی درمحل اقامت، وارسی مخفیانة لوازم شخصی در محل اقامت، کنترل مکالمات تلفنی، شناسایی نقاط ضعف جهت استفادة مقتضی (پول، جنس مخالف، مقام و...) ، استفاده از تهدید یا تطمیع (ازطریق درست کردن پاپوش، درگیری ساختگی و شکایت و احضار شما توسط پلیس، جاسازی مواد ممنوعه در وسایلتان و...) ، تعقیب و مراقبت نامحسوس و... ، تحت مراقبت و توجه سرویسهای مذکور قرار خواهید داشت.
4->>>> سوء>استفاده توسط گروههای معاند
5->>>> تهاجمات و تهدیدهای تروریستی
موارد 4 و 5 تا حدودی در بندهای قبلی توضیح داده شده است.>
گردآورنده: کیوان خانی، مسئول آموزش و پژوهش دفتر حراست
گردآورنده: کیوان خانی، مسئول آموزش و پژوهش دفتر حراست
