فساد اداری
مقابله با فساد اداری
تعریف: فساد هرگونه فعل یا ترک فعلی است که توسط هر شخص حقیقی یا حقوقی به صورت فردی، جمعی یا سازمانی که عمداً و با هدف کسب هرگونه منفعت یا امتیاز مستقیم یا غیرمستقیم برای خود یا دیگری، با نقض قوانین و مقررات کشوری انجام پذیرد یا ضرر و زیانی را به اموال، منافع، منابع یا سلامت و امنیت عمومی و یا جمعی از مردم وارد نماید. بطور کلی فساد عبارت از دگرگونی ناگهانی است که بر شئی وارد می>شود و حالت آن را تغییر می>دهد یا آن را به شئی دیگری تبدیل می>کند.
علل شناسایی شده در ایجاد فساد اداری:
1 ـ محدودیتهای تجاری: این محدودیتها نمونه های بنیادی و اولیه فرصتهای ایجاد شده بوسیله دولتها جهت رانت(اجاره) است مثل محدودیت واردات برخی کالاها.
2 ـ سوبسیدهای (یارانه) دولتی: یارانه ها با مدیریت ضعیف و دارای مشکل فساد می تواند برای برخی کارخانه ها، صنایع و کالاهایی منظور گردد که واقعاً مستحق نیستند و هدف اولیه هم اینگونه نبوده.
3 ـ کنترل>های قیمت: کنترل قیمت و پائین نگه داشتن قیمت برخی کالاها نسبت به بازار برای گروهها و یا افراد انگیزه و منافعی را ایجاد می کند که به مقامات رشوه داده و جریان چنین کالاهایی را حفظ کرده و یا سهم غیر عادلانه ای را بدست آورند.
4 ـ چندنرخی بودن ارز و برنامه>های تخصیص ارز: سیستم های چند نرخی تبادل ارز اغلب ضدیت با سیستمهای بانکی و بانکداری رقابتی را به همراه دارند که در این معرکه نیز یک بانک مهم و کلیدی با ارتباطات و وابستگی به دولت از طریق خرید و فروش ارز چند نرخه سود کلانی نصیب خود می کنند.
5 ـ حقوق و دستمزد پایین در مشاغل دولتی و مدنی
6 ـ موهبتهای منابع طبیعی: منابعی مانند نفت،طلا،چوب و الوارهای کمیاب به قیمت هایی به فروش میرسند که خیلی بالاتر از هزینه استخراج آنها است و فروش آنها تحت مقررات دولتی اداره میشود و در این فضا مقامات فاسد اداری چشم خود را می بندند و کور میشوند.
7 ـ >عوامل جامعه شناختی فساد اداری: یکی از این عوامل شاخصی به نام تقسیم بندی زبان- نژاد است که همبستگی مثبتی بین این عوامل و فساد اداری وجود دارد. در جوامعی که پیوند خانوادگی قوی وجود دارد، مقامات اداری لطف و امتیازات زیادی را در اختیار بستگان و اقوام خود می گذارند.
>
آثار ناشی از فساد اداری:
1- کاهش احترام به قانون اساسی
2- خنثی کردن حرکت توسعه کشور
3- کاهش بهره وری
4- افزایش هزینه زندگی مردم، همچون افزایش قیمت ها
5- کاهش فرصتهای سالم پیشرفت برای افراد،موسسات و سازمانها
6- تضعیف اعتقاد مردم به توانایی و اراده سیاسی دولت
7- اتلاف منابع ملی از طریق خدشه وارد کردن بر سیاست های دولت در مقابله با منافع و اهداف اکثریت
8- کند کردن سرعت رشد و توسعه اقتصادی
9- اعمال سوء مدیریت در خصوص استعدادهای انسانی
10- تقلیل اثربخشی کمکها و قرضهای پولی
11- ضرر به درآمدهای مالیاتی
12- نتایج بسیار منفی بودجه ای
13- کیفیت پایین ساختها و خدمات عمومی
14- تحریف ترکیب هزینه های دولتی
>
>
پیامدهای فساد اداری:
در قالب معضلات و ناهنجاریهایی مانند: سوء استفاده از موقعیت شغلی ، ارتشاء، اختلاس، کلاهبرداری، پارتی بازی، بی عدالتی، باج خواهی، ایجاد نارضایتی برای ارباب رجوع، سرقت اموال و داراییهای سازمان، فروش اطلاعات محرمانه سازمان به دیگران و نظایر آن بصورت فردی، گروهی و سازمان یافته پدیدار می گردد.
>
تکالیف دستگاهها در پیشگیری از مفاسد اداری:
دستگاههای مشمول این قانون و مدیران و مسؤولان آنها مکلفند:
الف ـ کلیه قوانین و مقررات اعم از تصویب>نامه>ها، دستورالعملها، بخشنامه>ها، رویه>ها، تصمیمات مرتبط با حقوق شهروندی نظیر فرآیندهای کاری و زمان>بندی انجام کارها، استانداردها، معیار و شاخصهای مورد عمل، مأموریتها، شرح وظایف دستگاهها و واحدهای مربوط، همچنین مراحل مختلف اخذ مجوزها، موافقتهای اصولی، مفاصاحسابها، تسهیلات اعطائی، نقشه>های تفصیلی شهرها و جداول میزان تراکم و سطح اشغال در پروانه>های ساختمانی و محاسبات مربوط به مالیاتها، عوارض و حقوق دولت، مراحل مربوط به واردات و صادرات کالا را باید در دیدارگاههای الکترونیک به اطلاع عموم برسانند.
ایجاد دیدارگاههای الکترونیک مانع از بهره>برداری روشهای مناسب دیگر برای اطلاع>رسانی به هنگام و ضروری مراجعین نیست.
ب ـ متن قراردادهای مربوط به معاملات متوسط و بالاتر موضوع قانون برگزاری مناقصات که به روش مناقصه، مزایده، ترک تشریفات و غیرهتوسط دستگاههای مشمول این قانون منعقد می>گردد و همچنین اسناد و ضمائم آنها و هرگونه الحاق، اصلاح، فسخ، ابطال و خاتمه قرارداد پیش از موعد و تغییر آن و نیز کلیه پرداختها، باید به پایگاه اطلاعات قراردادها وارد گردد.
>
راهکارهای مبارزه با فساد اداری:
1- شفاف سازی قوانین و مقررات
2- برخورد به موقع و قاطع با عوامل ناهنجاری
3- اصلاح فرایندهای سازمانی و استقرار سیستم مدیریت کیفیت در سازمان
4- افزایش سطح آگاهی های مشتریان در خصوص قوانین و مقررات
5- کم کردن مراحل انجام کار و تسریع در پاسخگویی
6- تقویت بنیانهای مذهبی و اعتقادی کارکنان
7- بهره گیری از وسایل ارتباط جمعی در انتشار خبرهای مربوط به فساد
8- چرخش شغلی افراد در پست ها و موقعیت های مختلف کاری
9- برگزاری دوره های آموزشی لازم در جهت ارتقاء سطح دانش، بینش و توان افراد
10- دقت و توجه در پرداخت ها و پاداش ها و بکارگیری دقیق و موثر سیستم تشویق و تنبیه
گردآورنده: کیوان خانی، مسئول آموزش و پژوهش دفتر حراست
