اگروتروریسم
اگروتروریسم ساده ترین راه مقابله با دولت ها
اگروتروریسم ساده ترین راه مقابله با دولت ها خبرگزاری موج - گروه زیربنایی اگروتروریسم با ایجاد اختلال در تامین غذای جامعه سبب بروز مشکلات اقتصادی یا تلفات انسانی در مطقه مورد حمله شده و اعتماد به دولت ها را از بین می برد. بنابراین با توجه به سهولت تولید عوامل مخرب مورد استفاده دراین نوع حملات، همچنین قدرت تخریب گری این شیوه، برخی از اگروتروریسم برای مقابله با دولت ها استفاده می کنند.اگروتروریسم به تولید آب و غذای جوامع باز می گردد و به مفهوم به کار بردن عواملی است که تولید آب و غذای سالم جامعه را مختل کند. اگروتروریسم زیرمجموعه بیوتروریسم است و با وارد کردن تعمدی یک بیماری حیوانی یا گیاهی با هدف ایجاد رعب و وحشت، خسارت اقتصادی و از بین بردن ثبات و پایداری کشور هدف، تعریف می>شود. در واقع در صورتی که یک قدرت با استفاده از ابزار جنگی قادر به کنترل کشور هدف نباشد، از عوامل زنده برای ایجاد اخلال در زندگی مردم استفاده می کند تا به اهداف اصلی خود دست یابد. این عامل زنده به صورت عمدی در محصولات گیاهی و دامی وارد می شود و با ورود به سفره های مردم، شیوع بیماری خاصی را در جامعه رقم می زند. به عنوان مثال،در جنگ عراق و آمریکا پس از شیوع بیماری سیاه زخم در مردم عراق، شایعاتی در خصوص توزیع گندم آلوده به سیاه زخم بوسیله ارتش آمریکا در بین عراقی ها به گوش رسید اما منابع رسمی هیچ گاه این مسئله را تایید نکردند.به دلیل سادگی فنآوری های تکثیر و تولید اینگونه سلاحها در مقایسه با تاثیرات سوء و خرابکارانه ای که میتوانند برجای بگذارند، امکان تولید آنها توسط گروه ای مختلف غیردولتی، که به هر دلیل در حال مبارزه با دولتهای خود هستند، وجود دارد. دلایل متعددی را در اهمیت خطر اگروبیوتروریسم ذکرکرده اند، یکی از مهمترین این دلایل آن است که زیان های وارده در اثر یک اقدام اگروبیوتروریستی، به دلیل وجود کشتهای وسیع، متمرکز و یکسان ازنظرژنتیکی، بسیار بالا خواهد بود. یک اقدام بیوتروریستی زیان های مستقیمی را در اثر شایع شدن بیماری یا طغیان آفات در منطقه ای خاص، برای کشورها به همراه دارد اما تاثیر این گونه حملات در آینده اقتصاد کشورها نیز نمایان می شود. زیرا با ایجاد محدودیت های بهداشتی و بهداشت گیاهی، تجارت بین المللی محصولات کشور درگیر را با مشکل مواجه کرده و زیان های غیرمستقیمی را به بازار و تجارت جهانی وارد می کند. تولید سلاح های بیولوژیک علیه محصولات کشاورزی در مقایسه با سایر سلاح ها به دلیل تاثیر مخرب عمیق اما سختی اثبات ادعاها، از جاذبه بالایی برای گروه های تروریستی برخوردار است.به گفته دکتر آراسب دباغ مقدم، معاون کمیته تخصصی بهداشت مواد غذایی سازمان نظام دامپزشکی سابقه اگروتروریسم به پیش از میلاد مسیح باز می گردد. زمانی که در جنگ های قدیمی مردم شهری به منظور ورود فشار و شکستن مقاومت آنها به محاصره دشمن در می آمدند و از رسیدن آب و غذا به آنها جلوگیری می شد، در واقع یک حمله اگروتروریستی رخ داده بود. اما به مرور زمان مردم راهکارهای مقابله با حملات اگروتروریستی را آموخته و با ذخیره آب و غذا در قلعه ها، در برابر این شیوه جنگی مقاومت می کردند.دباغ مقدم می گوید: حملات اگروتروریستی بارها و بارها در جنگ های جهانی اول و دوم مورد استفاده قرار گرفته است و در برخی موارد استفاده از غذای آلوده و یا ممانعت از رساندن غذا به مردم شیوه هایی بوده که در آن مقطع مورد استفاده قرار گرفته بود. حتی می توان صحرای کربلا را نیز نمونه بارز حمله اگروتروریستی دانست زیرا دشمن مانع رسیدن آب و غذا به لشکر امام حسین (ع) شده است.تقریبا از زمان جنگ جهانی دوم به بعد تحقیق و توسعه سلاحهای بیولوژیک علیه گیاهان نیز به موازات تولید آنها برای تهدید سلامتی انسان و دام، توسعه و گسترش یافت و جنگ بیولوژیک به طور رسمی همهیعرصه های زیستی را هدفگ ذاری کرد. اما به دلیل تبعات روانی ناشی از حملات اگروتروریستی برای کشورهایی که اقدام به این رفتارهای غیر انسانی می کنند، از سال 1972 به مرور حملات اگروتروریستی از سوی دولت ها کنار گذاشته شد، اما هنوز با شیوع یک بیماری خاص در جامعه، دولت ها احتمال حمله بیوتروریستی را مورد بررسی جدی قرار می دهند. سال 1388 با شیوع مجدد بیماری آنفلوانزای خوکی در جهان، احتمال وقوع یک عملیات خرابکارانه در رسانه ها مطرح شد وبه دلیل خسارات سنگین این بیماری در دوره های شیوع قبلی، به شدت مورد توجه افکار عمومی قرار گرفت. بیماری آنفلوانزای خوکی در سال 1919-1918 در جهان شایع شده بود و در آن زمان 500 میلیون نفر به این بیماری مبتلا شده و 50 میلیون انسان در اثر ابتدا به بیماری جان خود را از دست دادند. بنابراین در سال 2009 مصادف با 1388 که مجددا موجی از این بیماری در جهان شایع شد، بسیاری از دولت ها بر این عقیده بودند که لابراتوارهای داروسازی برای فروش بیشتر دارو اقدام به ورود عمدی ویروس ناقل بیماری آنفلوانزای خوکی در جامعه کرده اند تا با فروش بالای واکسن های مرتبط، سود کلانی را به جیب بزنند. این شایعات زمانی قوت گرفت که چند ماه پس از شناسایی و شیوع این ویروس، با وجود آنکه داروی خاصی برای آن وجود نداشت اما واکسن های پیشگیری از ابتلا به آنفلوانزای خوکی روانه بازار شد و حتی وزارت بهداشت ایران به افراد هشدار داد که استفاده از این واکسن ها تضمینی برای مقابله با درگیری افراد به بیماری نیست. وزیر بهداشت در مصاحبه های متعدد به مردم هشدار داد که بهترین راهکار مبارزه با بیماری آنفلوانزای خوکی رعایت مسایل بهداشت فردی است. دولت ایران نیز برای مقابله با تلفات انسانی ناشی از ابتلا به بیماری آنفلوانزای خوکی تدابیری را در سطح جامعه اعمال کرد، به عنوان مثال از تشرف افراد بالای 60 سال و کودکان به عمره مفرده ممانعت شد تا شیوع این بیماری در کشور به حداقل برسد. اگرچه شیوع مجدد آنفلوانزای خوکی در سال 2009 همچون دوره گذشته همراه با تلفات گسترده انسانی نبود اما هیچ ارگان رسمی یا دولتی نیز نتوانست بر عمدی بودن انتشار ویروس آن در جهان صحه بگذارد.احتمال وقوع حملات اگروتروریستی علیه ایران و یا تاثیر پذیری از این قبیل حملات به دلیل موقعیت استراتژیک کشور و وقوع جنگ های مختلف در منطقه همواره وجود داشته است. دکتر عباسعلی مطلبی در ارتباط با سابقه حملات بیوتروریستی به ایران، می گوید: در 3-2 سال اخیر پدیده کشند قرمز، خلیج فارس و دریای عمان را درگیر کرده که معتقدیم نوعی تهدیدی بیولوژیک است. زیرا جلبک عامل این پدیده بلافاصله پس از ورود به منطقه تکثیر شده و باعث بروز خساراتی به منابع آبزی ایران شد. در حوزه دامپزشکی نیز ورود برخی بیماری ها به کشور سبب بروز خسارات سنگین به حوزه دام شده است. به شیوع جارووک لیموترش در مزارع جنوب ایران، می توان از این منظر نگریست که عواملی عمدا ویروس مولد بیماری را در مزارع وارد کرده اند.وی ادامه می دهد: در زمان جنگ تحمیلی ایران مورد حملات بیوتروریستی قرار گرفت و باسیل شاربون آفتی بود که بوسیله دولت عراق انبار شده بود تا در صورت لزوم آن را در درون ایران رهاسازی کند. اورنیتو بلاتریا نیز از دیگر عواملی بود که برخی تلاش کردند تا به ایران وارد شود، پیش از این کشور آمریکا از این عامل برای مبارزه علیه لیبی استفاده کرده بود.بر خلاف گفته های دکتر مطلبی در خصوص حملات اگروتروریستی در ایران معاون تخصصی بهداشت مواد غذایی سازمان نظام دامپزشکی می گوید: این اظهارات که پدیده ای همچون کشند قرمز یا تب برفکی سویه o هنگ کنگی نتیجه حملات اگروتروریستی بوده بوسیله هیچ یک از مراجع ذیصلاح در دنیای امروز به اثبات نرسیده است زیرا تبعات حملات این چنینی برای کشوری که اقدام به این عمل می کند، بسیار سنگین است. اما هرگاه بیماری جدیدی در کشورهای مختلف شایع شود، به طور حتم ا حتمال بیوتروریستم و اگروترویسم در آن کشور مورد بررسی جدی قرار خواهد گرفت.دباغ مقدم در تشریح سخن خود، اذعان می دارد: زمانی که بیماری ایدز برای اولین بار در جهان مطرح شد، یکی از فرض ها آن بود که شیوع آن به طور عمدی بوده و یا گسترش آنفلوانزای خوکی و پرندگان نیز با چنین گمانه هایی همراه بود، اما واقعیت آن است که هیچ یک از این ادعاها تا کنون به اثبات نرسیده است.با توجه به تاثیر حملات اگروتروریستی بر اقتصاد کشور که در قالب تلفات انسانی و یا کشاورزی نمایان می شود، دولت ها برنامه های گسترده ای برای بررسی راهکارهای مقابله با حملات اگروترویستی تدوین کرده اند. از آنجا که دانشمندان کشورهای مختلف تجربه مبارزه با عوامل بیماری زای جدید ندارند، کمیته هایی برای بررسی روش های مقابله با عوامل بیمارگر جدید در بسیاری از کشورها تشکیل شده است. در ایران نیز کمیته پدافند غیرعامل در وزارت جهاد کشاورزی تشکیل شده و طرح های پژوهشی مختلفی بوسیله زیر کمیته های آن بوسیله دستگاه های مختلف پژوهشی در حال انجام است. رسول مرزبان، رییس بخش تحقیقات مبارزه بیولوژیک موسسه گیاهپزشکی در ارتباط با نقش تحقیقات در کنترل تهدیدهای ناشی از اگروتروریسم، می گوید: موسسه تحقیقات گیاهپزشکی به عنوان متولی اصلی تحقیقات مربوط به شناسایی و کنترل عوامل خسارتزای گیاهان، خطر اگروبیوتروریسم را به عنوان یک حرکت محتمل همواره مد نظر دارد و بخشی از فعالیت های خود را به منظور کاهش آسیب-پذیری و تقویت پدافند غیر عامل کشور، در راستای خنثی کردن اقدامات بیوتروریستی در بخش کشاورزی اختصاص داده است.وی ادامه می دهد: این موسسه علاوه بر بسیاری از فعالیتهای خود همچون توسعه روش های ردیابی، تشخیص و شناسایی سریع ودقیق آفات، مطالعه >روشهای موثر برای جلوگیری از ورود آفات قرنطینه ای به کشور و مقابله با آنها در صورت ورود فعالیت کرده و سالهاست با راه اندازی بخش کنترل بیولوژیک سعی دارد با لحاظ کردن این روش، به عنوان مهمترین گزینه دربسته های مربوط به راهکارهای مدیریت جامع آفات و نیز به تقویت پدافندغیرعام لدر برابرحرکات اگروبیوتروریستی کمک کند.با توجه به اهمیت مسئله اگروتروریسم در حفظ امنیت جوامع مختلف، اخیرا در برنامه های در حال توسعه مقابله باتروریسم، به بخش کشاورزی نیز توجه خاصی شده است. تلاش های بین المللی برای افزایش کنترل، نظارت، شناسایی و گزارش عوامل بیماریزا، تا حد زیادی توانایی کشورها را برای مقابله با اثرات جنگ افزارهای بیولوژیکی و بیماریهای نوظهور بر روی جوامع کشاورزی و تنوع زیستی افزایش می دهد. البته روشهای بکار رفته برای مقابله با بیوتروریسم، درمان موقت بوده و تنها راه و استراتژی موثر وقطعی در برابر آن، حذف ریشه ها ودلایل ایجاد تروریسم است نه جنگ باتروریسم.
>گردآورنده:>کیوان خانی، مسئول آموزش و پژوهش دفتر حراست
>
